« Önceki Sayfa
1.Levent
Hakkında:
Levent
Levent semti, zaman ierisinde blm blm kurulup gelimitir. Semtin gnmzdeki snrlar batda Bykdere Caddesi, douda Ebulula Caddesi, gneyde Nisbetiye Caddesi, kuzeyde Orgeneral zzet Aksular Caddesidir.
1950lerde kurulmaya balanm, 1994 banda ile olmas gndeme gelmi geni ve kalabalk bir yerleimdir.
Leventin gneybatsnda, Bykdere Caddesine gre karsnda, Zincirlikuyu Mezarl, daha sonra da cadde boyunca sralanan Roche, Eczacba, Philips, Renault-Mais, Deva, Fako, Sandoz vb. fabrika ve tesisleri, ETT Levent Otobs Deposu ve Sanayi Mahallesi vardr. Bu hattn gerisinde, kurulu tarihi asndan ilki Gltepe olan Kutepe, eliktepe, Harmantepe, Ortabayr gibi bir zamanlarn nl gecekondu mahalleleri yer alr.
Gneyde, 1965 sonrasnda kurulmaya balanan ve gnmzde eitli lks apartman ve sitelerle Ortaky srtlarn btnyle kaplam olan Nispetiye Mahallesi, semtin dou snr olan Ebulula Caddesinin dousunda da yine stanbulun lks ve sekin konut topluluklarndan saylan Maya Sitesini de ieren Akatlar Mahallesi vardr. Kuzey ve kuzeydou kesimi, Konaklar Mahallesidir ve Harp Akademilerinin geni arazisine ve tesislerine komudur.
Beikta lesine bal Levent semti, stanbulda, kent d bir toplu konut yerlemesinin, 40 yl ierisinde youn bir kent ii yerlemeye dnmesinin belirgin rneklerinden biridir.
Levent ismi
Levent smi, Osmanl dneminde, 18. yzylda Kaptan- Derya Hasan Paa tarafndan kurulan Levend iftliinden gelir. Levend iftlii denmesinin sebebi, burada levendlerden (deniz erlerinden) meydana gelen bir muhafz blnn bulunmasdr. Levend szcnn, Venediklilerin Dou halklarndan paral asker ve tayfa olarak istihdam ettikleri genlere verdikleri levantino deyiminden veya leve (askere yazma) szcnden tremi olduu ileri srlmektedir.
Levent tarihi
Levent her ne kadar yeni tarihli bir yerleim olsa da, tarihi 18. yzylda Kaptan- Derya (Cezayirli) Hasan Paa tarafndan kurulan Levend iftliine dek uzanr.
Leventin Cumhuriyetten sonra, bir konut yerleimi olarak kurulmas ise 1950li yllarda balamtr. Leventin ilk ksm evlerinin yapmna Emlak Kredi Bankasnn toplu konut projesi erevesinde 1947de balanm, 1950de 1. Levent bitmitir. Projesini mimar Kemal Ahmet Arunun yapt ilk 400 kadar ev, kk baheler iinde tek veya iki katl, ikiz veya tek evlerdir. Ortalama aylk cretin 500 lira olduu dnemde Leventin en mtevazi konutunun pein fiyat 14.000 lira, iki katl villa tipi konutlar da 60.000 lira civarndayd. Bu bedeller dk bir faizle 20 yllk taksitlere yaylmt.
1. Leventin grd rabet zerine ve proje gerei yapmna hemen balanan daha kuzeydeki 2. Levent ve 3. Leventteki konutlar, biraz daha byk villa tipine yakn olmakla birlikte yine de orta gelir gruplarn hedefliyordu. Yapmna 1950 sonlarnda balanp 1960tan itibaren yerleilen en kuzey kesimdeki 4. Levent ise o dneme gre lks saylabilecek villalarn yannda Leventte ilk kez birka katl apartman tipi yaplar ve 4. Levent ars civarnda da daha yksek ve ok daireli bloklar iermekteydi.
Emlak Kredi Bankasndan bamsz olarak baka konut kooperatifleri veya zel irket ve mteahhitler 4. Leventin kuzeyinde ve kuzeydousunda 1960lar izleyen yllarda ok eitli apartman siteleri ve konutlar yapmaya baladktan sonra, Leventin grnm de byk lde deiti. Ancak, asl Levent evlerine kat kma izni verilmediinden, bu kesimlerdeki binalar ve baheler, ilk grnmlerinden ok ey kaybetmi olsalar da en azndan apartmanlamaktan kurtulup yakn zamanlara kadar eski grnmlerini korudular.
1950lerde Levent, 2.000 nfuslu, tm sakinlerin birbirlerini tandklar, eski stanbul mahallerinde rastlanan sk komuluk ilikilerinin srd kk ve orta kademeli memur, subay, retmen, sanat, yazar, bilim adam, kk ve orta seviyede tccar ve i adamlarnn yaadklar bir orta snf semtiydi. 1950 balarnda semt tmyle stanbul d saylrd. Yerlemenin yakn evresinde baka bir yerleme yoktu ve ulam Taksim veya Beiktaa seyrek seferler yapan otobslerle salanrd.
Btn evre krlk, Ayazaaya doru koruluk olduundan 1954 k gibi souk geen klarda Leventin stnde kurulduu tepelere, hatta mahallenin evresine kadar kurtlar inerdi. Levent evleri kk baheler iindeydi ve herkes bahesine zen gsterir, iek ve meyve yetitirmeye alrd. Btn sokaklar ku ve iek adlaryla adlandrlmt.
Bugn iyiden iyiye betonlam olan Nisbetiye Mahallesinin bulunduu Ortaky srtlarna kadar inen blge btnyle tarla ve krlkt. Buradan akan derenin ve dutluklarn etrafnda piknikler yaplrd. Mahallenin dou kesimindeki son evlerinin karsndan balayarak o zamanlar inaat halinde olan Etiler evlerine kadar yine ssz krlar uzanrd.
Gemite Levent
"Sabahlar evimizin nnden kei, koyun karm sry, koyun oban alp otlatmaya gtrrd. Biz de evin altnda barndrdmz keileri srye katardk. imdi 1., 2., 3., 4. Levent, Akatlar, Etiler, Uaksavar Sitesi, Gazeteciler Sitesi gibi 1950den sonra oluan ve yapmc kurum veya kiilerin ismini alm bu yerler Levend iftlii idi. Yani nl Cezayirli Hasan Paann Levend iftlii idi ve Rumelihisar Ky snrlar iinde kalyordu. Oralarda ev alanlarn tapu senetlerinde hl Rumelihisar kayd vardr. Kaptan- Derya Hasan Paann bu Levend iftliinde sekiz on tane semt ve yzlerce sokak oluturuldu, bunlara trl isimler verdiler, fakat Cezayirli Hasan Paay hatrlamadlar. Nizam- Cedit 1793te balayp, 1807ye kadar devam etti. III. Selim askerlerinin talim yeri olmu bu yerlerde ve halen gecekondularn bulunduu ksmlarda mandralar, ufak iftlikler, ilek tarlalar bulunuyordu ve mera olan yerlerde de Hisarkyllerin koyunu, keisi otlar, akam gne batarken kye dner, evlere dalrd" (hsan Kesedar, Rumelihisar, Hisarst Muhtarl)
Bankalar Caddesi olarak "Bykdere"
Gnmzde stanbuldaki pek ok bankann merkezi Levent-Bykdere Caddesi zerinde bulunur. Her ne kadar sermaye yaps ve banka says bakmndan mukayese etmek mmkn olmasa da Bykdere Caddesinin eski Bankalar Caddesinin (Karaky) yerini ald sylenebilir. Ayrca, Bykdere Caddesi eski Bankalar Caddesi gibi yalnzca finansn deil, ayn zamanda elencenin de nabznn att bir merkez olarak dikkat ekiyor.
Bir zamanlar stanbul
"Kathanenin rabette olduu yllarda hepimiz adeta bir kervan halinde bir araya gelirdik. Ve svarioca yoldalarndan bir aa ararak kervanmza rehberlik ettirirdik. Yolda gerekli grdmz yerlerde yemek yer ve dinlenirdik. Bylece elenceli bir yolculuk yapardk. Bykdere yoluyla (Bu yol 1870 ylnda yaplmtr. Al merasimi Mays iinde bir Cuma gnne rast getirilerek, ormanda vkelaya parlak bir ziyafet verilmiti) dnld yllarda, ayrn sahil boyunda bulunan seddin zerinde yemekler yer, sonra tekrar arabalara binerdik.
Yolda zmrt gibi imenler, sar, mor ve pembe ieklerin ekicilii, bir tarafta da gklere ykselen orman aalarnn taze yapraklar arasnda blbllerin uzun demler eken derin nameleri hepimizi mest ve hayran ederdi" (Balkhane Nazr Ali Rza Bey)
Levent mahallesi
Levent Mahallesi, 1. 2. ve 3. Levent'ten oluur. 1. Levent 1950, 2. Levent 1951, 3. Levent ise 1952-53 yllar arasnda kurulmutur. Leventte yaklak 11.000 kii yayor. Sokaklarn tmne iek isimlerinin verildii mahallenin mehur iei floradr.
Levent ars
1. Levent ars, nlerinde kemerli yollar bulunan iki sral dkkanlarla eski grnmn korumakla birlikte, semtin, orta snf memur, aydn semtinden orta-st ve yksek gelir gruplarnn oturduu bir semte evrimi srasnda, bu dkkanlar da yap deitirerek stanbulun en tannm ve sekin pastaclarnn, kebaplarnn, lokantalarnn, ayakkabclarnn, butiklerinin ve bu gibi iyerlerinin ubelerine dnmtr.
Konaklar mahallesi (4. Levent)
1958 ylnda 4. Levent ad altnda yerleime alan mahalle, 1960'larda ordu yardmlama kooperatifinin kurulmasyla oluan Yeni Levent Mahallesi ile geliimini srdrm, askeri lojmanlarn ve sitelerin inasyla yaklak on yedi bin nfusu barndrr hale gelerek Konaklar ismini almtr.
Leventte eserler
Gnmzde Levent denince ilk akla gelen yaplar; Nisbetiye Caddesi ile Ebulula Caddesinin kesitii kede yer alan Otelcilik Yksekokulu, hemen arkasndaki Polis Koleji, ili Terakki Lisesi, Levent Caddesi zerindeki Levent Camii, Trk Spor Yazarlar Derneinin tesisleri, ayn sradaki stanbulun nemli zel hastanelerinden Animalia, 4. Leventte 1970lere kadar sinema salonu olarak kullanlan Levent Kulb ve tenis kortlar ve tabii ki Plazalardr.
Semtin tarihinde ise Levend iftlii binalar yer almaktadr. Ayrca Maslak ve Ayazaa Kasrlar da Levent bahsinde yer verilen, bu civara ait tarihi eserlerdir.
- Levent Camii
Levent Caddesi zerinde, Levent Mektep Soka ile Smbl Sokann kesitii noktada yer alan yeni tarihli bir camidir. Afet Yola Camii olarak tannan yap, brahim Yola tarafndan gen yata kaybettii kz adna yaptrlmtr. 1945te Mimar Vasfi Egeli tarafndan projesi izilip yapmna balanan cami 1961de ibadete almtr.
- ili Terakki Lisesi
Leventte Ebulula Caddesindedir. lk, orta ve lise dzeyinde yabanc dil arlkl retim yapan zel okuldur. Okulun ekirdeini 1870te Selanikte kurulan emsi Efendi Mektebi oluturur. Muallim emsi Efendi tarafndan kurulan bu ilk zel Trk ilkokulu 28 Mart 1879da Terakki Mektebi ad ile rtiye seviyesine karlmtr. Okul ksa zamanda gelierek lise blm, 1905te de ticaret blm alm, Emine Telci Hanmn kzlar iin ina ettirdii ayr bir bina ve buna ilave olarak uzak semtlerde okuyan ocuklar iin alan Yallar ubesiyle hizmet alann geniletmitir.
1913te Selanikin Yunanistana gemesiyle okul zor zamanlar yaam, 1923te ise Lozan Antlamasnn artlar gerei tasfiye edilmitir. Bu arada Selanikten iliye g edenlerin 3 Eyll 1919da ili Mahmud Celaleddin Konanda atklar Lisan Mektebi, Selanikteki okulun devam olmaya balamtr.
Okul, 1920de Pangaltdaki Nuri Paa Konanda, 1922de Niantanda Ferit Paazade Bedri Bey ve validesine ait binada, 1924te Tevikiyede erif Paa ve Mnire Sultan Konaklarnda, 1927de Halil Rifat Paa Konanda, 1928de Bamabeynci Konanda eitim ve retime devam etmitir. Bu arada 1966da Leventteki arsa satn alnarak, 1973te ilkokulun Levent Blm inaatna balanmtr. na edilen yeni binalarla 1994-1995 retim ylnda, okulun btn blmleri Leventteki bu kampusta toplanmtr.
- Levent Spor Kulb
1950de Leventte kuruldu. Forma renkleri krmz-siyahtr. 178 lisansl sporcusu olan kulp, futbol ve basketbol branlarnda faaliyet gsterir. Bayan basketbol takm, 1993-1994 sezonunda stanbul ampiyonu olarak Deplasmanl Birinci Lige terfi etmitir. Levent Spor Kulbnn lokali Hac Adil Sokandadr.
- Plazalar
Kentin i blgesinin bu civara kaymasndan sonra, orta ve kk irketler 1. Levente yerlemi, byk holdingler ise gkdelenlerini kurmak iin 2., 3. ve 4. Leventin Bykdere Caddesine bakan kesimlerini tercih etmilerdir. Yap Kredi Plaza, Sabanc Center bu blgede ykselen en mehur gkdelenlerdir. Eskiden Demirbank, sonrasnda HSBC bankas olan bina da Leventte ok bilinen yaplardan birisidir
Tarihi Eserler
- Levend iftlii
18. yzylda da hemen hemen bugnk gzergahn takip eden Bykdere yolunun dousundaki geni arazi I. Abdlhamid tarafndan Kaptan- Derya (Cezayirli) Hasan Paaya irat olarak verilmi, o da Levend iftlii olarak anlacak bu araziye baheler, binalar, kasrlar yaptrm ve buraya deniz levendlerinden meydana getirdii bir muhafz bl yerletirmitir.
III. Selimin bu civarda en fazla urad yerlerden biri olduu, Ruznameden de anlalan Levend iftlii, bir yandan Baltaliman, Tarabya, Bykdere, Belgrad Ky ve Beikta, te yandan Kathane, Hali, Okmeydanna ulamak iin bir kavak noktas niteliinde grnmektedir.
Ruznamede, III. Selimin Levend iftliinde yiyip itikten, askerleri denetleyip merasimlere katldktan sonra buradan Beikta Sarayna veya Boazii kylarna ya da Tersane Sarayna veya Okmeydanna indii yolundaki tarih dmelere sk sk rastlanr.
Yine III. Selimin Levend iftliindeki kasrda dinlendii, bazen buraya haremiyle birlikte geldii, burada pehlivan gretirip ok talimleri yaptrd, musiki dinledii, kekleri seyrettii anlatlr. stanbula da gelmi olan Fransz bilim adam, hekim ve gezgin Oliver stanbulu anlatt seyahatnamesinde Levend iftliinde Avrupa usul tfek ve kasatura yapan bir imalathanenin varlndan sz eder. Ayrca geni arazi zerinde pek ok gzel yap olduunu, modern eitim ve donanml 1.200 bostancdan kurulu bir piyade ktas ile topu ve svari birlikleri olarak 4.000 kiilik bir askeri birlik bulunduunu anlatr.
III. Selimin, Nizam- Cedid askerlerinin ilk birliklerini burada, Levend iftlii klasnda yetitirip rgtlemeye balad anlalmaktadr. Leventte son yllara kadar harabe halinde olan, 1950lerde ise ii yklm ancak duvarlar olduka iyi durumda olan, Perili Kk diye bilinen eski yapnn bu kla binalarndan biri olduu dnlebilir.
- Levend iftlii Hastanesi
Levend iftlii Hastanesi, III. Selim tarafndan mansure askerleri iin kurulan hastanelerden birisidir. Bu hastane III. Selimin 1799da, Nizam-Cedid askerlerinin talim ve terbiyeleri iin yaptrd kla yaknnda faaliyete gemitir. Bostanc tfenkileri oca askerlerine salk hizmeti vermek amacyla ayrlan binann yetersiz gelmesi zerine hemen ertesi yl Foti Kalfaya tek katl yeni bir hastane binas yaptrlmtr. Bu hastane de Nizam- Cedide kar ayaklanan Yenieriler tarafndan tahrip edilmi ve 1807de kapatlmt. Ancak 1834te burada yeniden hasta askerler tedavi edilmeye balanmtr.
III. Selim zamannda alan bu askeri hastaneler faaliyetlerini srdrrken 14 Mart 1827de, barta hastalanan, savata yaralanan askerlerin tbbi kurallara uygun olarak tedavi edilmeleri amacyla Tbhane-i Amire almtr.
- Zincirlikuyu-Maslak Hatt
1980lerden sonra Nianta-ili-Mecidiyekyden, Levent-Etiler-Maslak genine kayan i piyasasnn ve bunun getirdii yaam biiminin tezahr alan olarak bu blgenin tketim toplumunun simgesi olduu sylenebilir.
Bir dnemin ili Belediye Bakannn da iddias budur zaten; Zincirlikuyu-Maslak hattn, stanbulun Manhattan yapacam. Ancak, Manhattann New York iin ifade ettii anlam stanbul asndan artrd iddia edilebilecek olsa da ehircilik asndan bu blgenin Manhattanla planlama asndan bir benzerlii yoktur. ada Levent Derneinin de bu iddiaya cevab hakl olarak tepkiseldir; Bu gidile Manhattan deil Harlem olacak.
- Maslak Kasırları
Maslak Kasırları, Büyükdere Caddesi’nin İstinye ve Tarabya kavşaklarıyla sınırlanan kesimi üzerindedir. II. Mahmud döneminde (1808-1839) ilk yerleşmenin görüldüğü bölge, II. Abdülhamid dönemine gelindiğinde ise bir av ve dinlenme alanı olarak önemli bir konumdadır. Kasırların oluşturduğu yapıların büyük bir bölümü Abdülaziz döneminde (1861-1876) yaptırılmıştır. Yapılar 170.000 metrekarelik bir orman arazisinin içindeki koruda yer alır.
Kasr-ı Hümayun: İki katlı binanın, birinci katına kadar taş, geri kalanı ise ahşaptır. Oda ve salon tavanları kalemişi, natürmort, kır, dağ ve bahçe peyzajlarıyla süslenmiştir. Kasırda II. Abdülhamid’in çalışma ve yatak odaları bulunmaktadır. Bugün Milli Saraylar’a ait olan kasır, bir müze-saray olarak ziyaretçilere açıktır.
Mabeyn-i Hümayun: Küçük, zarif, tek katlı, kagir bir yapıdır. Girişin sağ ve solunda birer oda ve arkada büyük bir salon bulunmaktadır. Bu salon geniş bir kapıyla içinde çok değerli bitki örtüsünün yer aldığı büyük bir seraya açılır. Mabeyn-i Hümayun’da kafeterya hizmetleri verilmektedir.
Çadır Köşkü: Alt katında ocaklı bir mekan ve üstte tek bir odadan oluşan sekizgen planlı bir yapıdır. Köşkün etrafını çevreleyen balkonun korkulukları, çatı saçakları ve direkleri ahşap süslemenin en güzel örneklerini sergiler. Çadır Köşkü’nde de kafeterya hizmetleri verilmektedir.
Paşalar Dairesi: Binanın korumaya yönelik yapıldığı sanılmaktadır. Tek katlı kagirdir. Girişin sağ tarafında külhanlı bir Türk hamamı bulunur.
Limonluk: Cumhuriyet döneminde 1. Ordu ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi tarafından tıbbi amaçla prevantoryum ve malzeme deposu olarak kullanılmıştır. 1981’de Müzeler Birliği’ne devredilmiştir. Günümüzde müze olarak hizmete açıktır. Abülhamid’in Fransa’dan getirttiği kamelya ağaçları burada yetiştirilmiştir.
Maslak Kasırları’nın bulunduğu arazide havuzlar ve büyük çaplı göletler de bulunmaktadır.
Ayazağa Kasırları
Maslak’ta Ayazağa Köyü yakınında, eski Haznedar Çiftliği üzerinde bulunan yapılardır. Maslak ve Ayazağa II. Mahmud’tan beri Hazine-i Hassa’ya ait olduğu ve padişahın avlanmaya geldiği bilinen bu bölgede ilk olarak iki katlı bir kasır yapılmıştı. Bugünkü yapılar Abdülaziz devrine aittir. Mimarı Sarkis Balyan’dır. Ayazağa Kasrı olarak bilinen ana bina kare planlı, dört katlı kagir bir binadır. Bu kasrın kuzeyinde, servis işleri ve padişahın maiyeti için kullanılan ikinci bir köşk daha vardır. Ana binadan daha geç döneme ait olduğu sanılmaktadır.
Ayazağa Av Köşkü olarak bilinen ve yine Sarkis Balyan tarafından tasarlanmış olan yapı da aynı arazinin sınırları içindedir. Tasarım ve plan bakımından Validebağ Koşuyolu’ndaki “Abdülaziz Av Köşkü”nün benzeridir. Köşk, Abdülaziz döneminde egemen olan oryantalist mimari anlayışı sergilemektedir. Yapı iki yanında küçük servis hacimlerinin yer aldığı bir giriş bölümü ile bir salondan meydana gelmiştir. Köşkün önünde büyük bir havuz bulunmaktadır.
Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra yapılar, orduya teslim edilmiş, bir süre süvari okulu olarak kullanılmış, bu okulun kaldırılmasından sonra ise 3. Kolordu’nun denetimine geçmiş, daha sonra büyük bir kültür kompleksi kurulması amacıyla Haznedar Çiftliği arazisiyle birlikte İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’na verilmiştir.
Levent’te meşhur adamlar
Levent’in Osmanlı tarihindeki meşhur simaları bahsettiğiz gibi Kaptan-ı Derya Cezayirli Hasan Paşa (1715-1790) ve Sultan III. Selim’dir. Cumhuriyet’ten sonra, kuruluş yıllarından başlayarak pek çok yazar, sanatçı, bilim adamı Levent’te oturmuş veya Levent’te yetişmiştir. Çalıkuşu Sokağı’nda evi olan romancı Reşat Nuri Güntekin, Levent’in ilk sakinlerindendi. Gazeteci Rakım Çalapala ve pek çok okul kitabında imzası olan öğretmen Nimet Çalapala, Türkolog Profesör Ahmet Caferoğlu, yazar Şükufe Nihal, siyaset adamı General Sadık Aldoğan, müzisyen Doktor Bülent Tarcan, kardeşi piyanist Haluk Tarcan ve gerek o dönemin, gerekse günümüzün pek çok ünlü kişisi, yazarı, aydını, sanatçısı Levent’te otururlardı. 1950’lerde yazar Aziz Nesin, Levent çarşısının ilk kitapçı-kırtasiyecisini açmıştı. Günümüzde, 1950’lerdeki ev ve dükkan sahiplerinin yüzde 90’ı Levent’ten taşınmış ve evler çoğunlukla ticari bürolara, dükkanlara ve eğlence yerlerine dönüştürülmek üzere el değiştirmiş; Levent’in çiçek adları taşıyan birkaç ara sokağında yaşayan sakinleri de büyük çoğunluğuyla değişmiştir.
Kaptan-ı Derya Cezayirli Hasan Paşa (1715-1790)
1715'te Kafkasya'da dünyaya gelen “Palabıyık” lakaplı Cezayirli Hasan Paşa çocuk yaşta esir edilerek Tekirdağlı bir tüccara satıldı ve onun çocukları ile birlikte yetişti. 18 yaşlarına geldiğinde ise efendisi tarafından azad edilerek denizci olmaya yöneltildi. 1738'de Yeniçeri ocağına kaydolan Hasan Paşa, katıldığı savaşlarda cesareti ile göz doldurdu. Hasan Paşa yıllarca Cezayir Garp ocağında çalıştı ve beyliğe kadar yükseldi. Fakat başarısını kıskanan Cezayir Beylerbeyi tarafından öldürüleceğini anlayınca İspanya'ya kaçtı. Buradan da İstanbul'a geçen Paşa, 1761'de Osmanlı donanmasına alındı ve kumandan oldu. Donanmada sayısız yararlılıklar gösterdi ve özellikle Ruslara karşı büyük başarılar elde etti. Donanmayı, yeniden mükemmel denilebilecek biçimde ıslah etti. Suriye ihtilalini bastırdı, Mora'daki Arnavut meselesini çözdü, Mısır'daki ayaklanmayı sona erdirdi. Fakat türlü uğraşlarına rağmen Özi Kalesi’nin Rusların eline geçmesini önleyemedi. Bu olay üzerine III. Selim Hasan Paşa’yı Kaptan-ı deryalıktan azletti. Ardından Anadolu valiliğiyle, İsmail Kalesi seraskerliğine gönderildi. Burada Tabak Köprüsü Savaşı’nda Rusları yenerek, kaleye sokmadığı için 1789'da sadrazam oldu. Orduda tam bir disiplin kurmak üzereyken Şumnu'da öldü. Cezayirli Hasan Pasa bütün malını devlet ve milleti için harcamıştı. Yaptırdığı kışla, hamam, tekkeler ve çeşmelerin bir çoğu hâlâ ayaktadır. Küçükken alıp büyüttüğü ve beraberinde gezdirip, savaşlara götürdüğü bir de aslanı olan Cezayirli Hasan Paşa'nın hayatını ve savaşlarını anlattığı bir kitabı mevcuttur.
Değişim
Şimdiki Nispetiye Caddesi, Levent’i güneyden sınırlayan toprak bir kır yoluydu. 3. Levent’in bulunduğu yörede sadece “Perili Köşk” denen kışla veya kasır harabesi vardı. Mahallenin, karşısındaki mezarlık dahil dört yanı öylesine ıssız ve boştu ki çocukların buralara gitmeleri aileler tarafından yasaklanır, yine de, semtin asfalt ve iki tarafı ağaçlıklı yollarında bisikletle gezmek en büyük eğlenceleri olan çocuk grupları bu yasakları çiğneyerek kırlara daldıklarında, kendileri de çekinir ve pek fazla ilerilere gidemezlerdi.
Levent’in çevresindeki değişim 1950 ortalarında, karşısındaki ilki Gültepe olmak üzere gecekondu mahallelerinin kurulmasıyla başlar.
Yine aynı dönemde Etiler Mahallesi kurulmuş, Nisbetiye yolu düzenlenmiş ve güneyi yapılaşmaya açılmıştır. Levent 1960’lar, hele de 1970’lerden sonra, çevresini kuşatan yüksek beton binalar arasında sıkışmış bir görünüme bürünmeye başlamıştır. Aynı dönemlerde çevrenin nüfusu hızla artmış, dört bir yanında kurulan gecekondu veya lüks site mahalleleriyle bütün Levent kentle birleştiği gibi, trafik açısından da İstanbul’un en yoğun ve sorunlu bölgelerinden biri olmuştur.
1980 sonrasında Levent Mahallesi, 1. Levent’ten başlayarak konut bölgesi olma niteliğini de kaybetmeye yüz tutmuş, küçük villa tipi evlerin üstüne izinli bir kat ve kaçak katlar yapılarak, eski konutla küçük şirketlerin idare merkezlerine, lokanta, kebapçı, diskotek, gece kulübü veya otomobil galerisine, ticarethane ve butiklere dönüşmüş; Levent, konut ağırlıklı olmaktan, ticaret ve eğlence ağırlıklı olmaya doğru evrimleşmeye başlamıştır.
|
